Dizi İnceleme ZAMAN

»»

10. yılında 2001 krizi Dünya Bankası Başkan Yardımcısı Kemal Derviş'i Türkiye'ye getiren süreç 19 Şubat 2001'deki MGK'da, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in Başbakan Bülent Ecevit'e Anayasa kitapçığını fırlatmasıyla başlamıştı.
SBS Tercih Rehberi Uzun bir maratonun ardndan açklanan SBS sonuçlar, binlerce örencinin hayatna yön verecek. Bu senenin bir telafisi olmayaca için tercih hatalarndan kaçnmak ve uyarlara kulak vermek gerekiyor. Bu dizide SBS ile ilgili tüm sorunlarn cevaplarn bulacaksnz: En çok yaplan tercih hatalar; Anadolu lisesi mi, fen lisesi mi? Ölü tercihler ne demek ve merak edilen dier sorular...
Fas ve Türk okulları Eğitim alanındaki büyük eksiklerine rağmen Fas'ın; değerlendirilmeyi bekleyen kaynaklarıyla, düzgün otoyolları, hızlı trenleri ve düzenli havayollarıyla, önemli bir bölümü Fransa'da okumuş elitleriyle, görece demokratik rejimiyle, suç oranının çok düşük olduğu güvenli ortamıyla ciddi bir kalkınma potansiyeli taşıdığı muhakkak.
ÖSS Tercih Rehberi Geçen yıllara göre öğrenciler bu yıl daha şanslı. Çünkü üniversi- te sayısı 137'ye çıktı, konten- janlar yüzde 16 arttı ve en önemlisi bu yıl ÖSS'ye giren öğrenci sayısı geçen yıla gö- re yaklaşık 200 bin kişi azal- dı. Sınava giren yaklaşık 1 milyon 350 bin adaydan 302 bini iki yıllık meslek yükseko- kulları olmak üzere 635 bini bu yıl üniversiteli olacak.
22 Temmuz'dan 29 Mart'a siyasi partiler Soğuk Savaş'ın sona erdiği 1990'ların başından bu yana Türkiye'de siyasal faaliyetin içeriğini, ulusal ve küresel dinamiklerin zorlamasıyla dönüşüme uğrayan toplumsal ve siyasal zeminin koordinatları üzerine sivil aktörlerle vesayetçi bürokratik mekanizma arasındaki mücadele belirliyor. Özellikle, Cumhurbaşkanlığı seçimlerinden itibaren yoğunlaşarak devam eden bu bürokratik direnç ve aktörler arası mücadele nedeniyle Türkiye, son iki yılı, krizlerle malul, yoğun bir siyasal bir gündemle geçirdi. Bu süreci, eski siyasal denklemin krize girmesi dolayısıyla yeni siyasal denklemin hangi dinamikler üzerine kurulacağının müzakeresi olarak da okumak mümkün. Türkiye siyasal hayatı için ciddi öneme sahip bu geçiş evresinde, TBMM'de temsil edilen siyasal partilerin bu sürece dair tutumlarını "22 Temmuz'dan 29 Mart'a Siyasal Partiler" başlığı altında her bir siyasal parti için ayrı bir analizle değerlendirmeye çalıştık. Seçim günü yaklaştıkça artan tansiyon ve polemiklerden biraz sıyrılarak meselelere yukarıdan bakmayı denedik. Burada özetini yayımlayacağımız parti analizlerinin tam metnine www.setav.org adresinden ulaşabilirsiniz.
Okur, Türk basınında değişim istiyor Türkiye'de gazetelerin okuyucunun taleplerini ne derece karşıladığı yönündeki tartışmalara uluslararası araştırma şirketi Millward Brown'ın son raporu yeni bir boyut kattı. 25 ilde bin 742 kişi ile yüz yüze yapılan görüşmelerden düşündürücü sonuçlar çıktı. 'Gazetelerden memnun musunuz?' sorusuna 100 kişiden sadece 18'i 'son derece memnunum' cevabını verdi. Oran niye düşük? Çünkü içerik zayıf ve haberler taraflı veriliyor.
Paranın Zalim Efendileri Hedge Fonları Uluslararası piyasalarda meydana gelen dalgalanma ve kriz, topladıkları paraları kullanarak yatırımcılara yüksek getiri sağlamayı taahhüt eden hedge fonlarını hedefe oturttu. Petrol fiyatlarının 120 dolara çıkmasının, altının onsunun 1.000 doları görmesinin müsebbibi olarak gösterilen bu fonlar gıda fiyatlarına da el attı. Yaptıkları yüklü alımlarla pirincin uluslararası piyasalardaki fiyatının 300 dolardan 1.000 dolara çıkmasına yol açarken tahıl, süt ürünleri, et, şeker ve yağ fiyatlarının bir yılda yüzde 57 yükselmesine sebep oldu. Zaman Gazetesi, ani giriş ve çıkış yaparak piyasaları dalgalandıran hedge fonları masaya yatırdı.
Dağın ardından bakmak Sınır ötesi operasyonlara, eve dönüş tartışmalarına konu olan 'dağdakiler' kim, bilmiyoruz. Sayılarla ifade edilen bu insanların ne yaşadığı bilinmiyor. Neden dağa çıktılar, neden dağda yaşadılar, dönenler neden döndü ve kalanlar neden hâlâ oradalar? Bu soruları samimiyetle sormak ve bu sorularla yüzleşmek zorundayız. Haklı çıkarmak ya da mahkum etmek için değil. Anlamak için. Bu soruların cevaplarını almak için önce doğduğum topraklara, yüzlerce evladını kaybetmiş komşu köylere, şehirlere, sonra çoğunluğu için daha büyük bir acı, bir sürgün olan Avrupa'ya gittim. Dağa çıkmış, çatışmalara katılmış, yakalanmış ya da teslim olmuş, cezaevinde yıllarını geçirmiş kişilerle konuştum.
Sektör buluşmaları - Finans Zaman Sektör Buluşmaları'nın 6'ncısı İmtiyaz Sahibimiz Ali Akbulut ve Genel Yayın Müdürümüz Ekrem Dumanlı'nın ev sahipliğinde gerçekleşti. Açılışta konuşan Dumanlı, "Küresel dalgalanmanın ortasına denk gelen bu toplantı, Türkiye için önemli açılım fırsatları sunacaktır."
Sendikacılık nereye gidiyor? Türkiye'de işçi hareketi, her geçen gün kan kaybediyor. Çalışanların haklarını savunmak için yola çıkan sendikalar, kimi zaman siyasetle içli dışlı oluyor, kimi zaman hükümetleri devirmeyi amaçlayan ortaklıklara katılıyor. Toplumsal desteğini yitiren sendikalar yolsuzluk ve saltanat ithamıyla gündeme geliyor.
Tekstil sektörü Denizli'de buluştu Tekstilin başkenti Denizli, Anadolu'da yıldız illerden birisi durumunda. İhracatı 2,2 milyar doları bulan şehir kalkınmasını devlet yatırımlarından çok özel müteşebbislerin gayretiyle meydana getirmiş. Son yıllarda gösterdiği performansla Anadolu'da ekonominin lokomotifi haline gelen Denizli, Zaman Gazetesi'nin Sektörler Buluşması'nda masaya yatırıldı.
Mortgage sistemine İslami bakış Mortgage sistemi ülkemizde câri olduğu günden bu yana konu ile alakalı soruların ardı arkası kesilmedi. Diyanet İşleri yetkili makamlarının, Hayrettin Karaman, Hamdi Döndüren ve emsali ehliyetli hocalarımızın yaptıkları açıklamalar da bu çerçevede bize ulaşan soruların devamına engel olmadı.
Yatırımcıların yeni gözdesi denizcilik Türkiye'de yıllardır ihmal edilen armatörlük, artan taleple birlikte işadamlarının yeni yatırım alanı haline geldi. Dünya üretiminin Çin ve Hindistan gibi Asya ülkelerine kayması ve Türkiye ekonomisinde son yıllarda sağlanan büyüme, uluslararası nakliyeciliğin yüzde 90'ının yapıldığı denizcilik sektörünü cazip hale getirdi. Sektöre birçok yeni isim giriş yaptı. Turkcell'in patronu Mehmet Emin Karamehmet, ülkenin en büyük filolarından birini kurarken, Yalçın Sabancı da sektörün önemli bir aktörü haline geldi. Gemi almak isteyenlerin sayısının artması ve daha büyük gemilere ihtiyaç duyulması tersane yatırımlarını da hızlandırdı.
Spor Basını nereye koşuyor? Türkiye'deki spor basını ilginç bir süreçten geçiyor. Medya mensupları da en az maçlar kadar haberlere malzeme oluyor. Dedikodular, sivri açıklamalar ve hakaretler gündemin üst sıralarına yerleşiyor. Futbolcu ve teknik direktörler, ekrandaki 'yorumcu'larla sert tartışmalar yaşıyor. Reyting kaygısıyla hareket edenler, rakiplerinin önüne geçmek için 'sivri dilli' oluveriyor. Bu sebeple basın, okuyucu nezdinde itibar kaybına uğruyor. Yaşanan erozyonun teşhisi konusunda ise farklı görüşler var.
ÖRTÜLÜ ÖYKÜLER Sivil anayasa ve başörtüsü yasağının kaldırılması tartışmaları sürerken, bu konuda yaşanmış dramlar hiç konuşulmadı. Okuyamayan öğrencilerin çaresizliği bir yana, yurtdışına gidenlerin çektiği çileler de görmezden gelindi. Yasak mağduru kızlar, o günleri anlatırken gözyaşlarına boğuluyor. Bunlardan birisi Betül Üzer... Konya Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi 3. sınıfta okurken, yüksek ders notlarıyla dikkat çekiyordu. Ancak başörtüsü sebebiyle okuldan uzaklaştırma aldı. Durumu, kanser tedavisi gören babasına anlatamadı. Çözümü, pek çok yasak mağduru gibi Viyana'ya gitmekte buldu. Bir süre sonra gelen acı haberle sarsıldı. Babası vefat etmişti. Onu dünya gözüyle bir kez daha görememenin verdiği acı, eğitiminin her gününü boğazına düğümledi. Artık diplomasını almıştı; ama onu göstereceği babası yoktu. Betül, şimdi diplomasının denkliğini sağlamaya çalışıyor, babasını ise unutamıyor: "En çok istediği şey bu diplomayı görmekti." Bu ve daha birçok hüzünlü öykü için bu diziyi okuyun.
Güneydoğu'da gerçek gündem ekonomi Güneydoğu, yıllardır Türkiye'nin ilk gündem maddelerinden biri oldu. Tartışmaların merkezinde ise hep terör vardı. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün bölgeyi ziyareti, sorunların bir bütün olarak ele alınması imkânını doğurdu. Bölgenin ekonomik durumunu masaya yatıran Zaman, işadamından esnafa, sivil toplum kuruluşlarından çiftçiye kadar bütün kesimlerle görüşerek sorunları ve çözüm yollarını araştırdı.
Çin'de yatırım yapmanın incelikleri Ucuz işgücü ve hammadde bolluğu sebebiyle dünya ticaretinin merkezi, Batı ülkelerinden Asya ve Pasifik ülkelerine kayıyor. Bu değişimin dinamosu ise Çin. Uzakdoğu devi ürettiği ucuz ürünlerle bir yandan yerli firmaların korkulu rüyası haline gelirken, diğer yandan cazip imkânlarıyla dünya markalarının üretim üssü oluyor. Mercedes Benz, BMW, Nike, Adidas gibi büyük şirketlerin fabrikalarını taşıdığı Çin, diğer ülkelere karşı her zaman dış ticaret fazlası veriyor. Türkiye'de beyaz eşya sektörünün lider markalarından Arçelik bu ülkede çamaşır makinesi üreten bir firmayı satın alırken, Şanghay'da 7 mağazası bulunan Goldaş da 4 yılda bu sayıyı 200'e çıkarmayı planlıyor. Çin'i 'ne satılırsa alan 1,3 milyar nüfuslu dev bir pazar' olarak görmek yanlış. Çünkü, kültürünü, tüketim alışkanlıklarını bilmek gerekiyor. 'Sadece ailesine ve bankadaki parasına güvenen' Çinliler ürünü görmeden almıyor.
10. yılında Çinli Hong Kong İngilizler tarafından 10 yıl önce Çin'e devredilen Hong Kong, geçmişiyle barışık yaşıyor. Yaklaşık 7 milyon nüfuslu, bin 100 km²'lik alana sahip gökdelenler bölgesi, "İngiliz idaresi olmasaydı, biz de komünist Çin'deki soydaşlarımız gibi toprağa ve yoksulluğa mahkum olacaktık." inancını taşıyor. Bu sebeple olsa gerek birçok Hong Konglu, İngiliz isimleri almış.
Tarım Dosyası Partilerin 'mazot 1 YTL olacak' vaadiyle yeniden gündeme gelen tarım sektörü, büyük değişim yaşıyor. Çiftçilik yapanların sayısı son dört yılda yaklaşık 1 milyon azalmasına rağmen, tarımın gayri safi millî hasıla içindeki payı 21 milyar dolardan 40 milyar dolara çıktı. Bu durumu, makineli tarımın yaygınlaşması ve verimlilik artışına bağlayan uzmanlar, "Ata, Ülker, Sabancı, Koç, Sütaş, Sancak ve Esas Holding gibi gruplar toprağa yatırım yapmaya başladı. Türkiye, kiraz ihracatında zirveye yükseldi. Çiftçiyi bilinçlendirme devam eder ve planlama yapılırsa yakın zamanda AB ülkelerini yakalarız." diyor. Tarım ve Köyişleri Bakanı Mehdi Eker de tarım ürünlerindeki ihracatın 4 milyar dolardan 8,5 milyar dolara yükseldiğine dikkat çekiyor. Çiftçiye para vermekle yetinmediklerini anlatan Eker, çalışmaları projelendirerek verimliliği artırdıklarını belirtiyor. Ziraatçılar ise olumlu gelişmelere rağmen birçok problemin hâlâ çözüm beklediğini vurguluyor. Öncelikli talep, mazottaki Özel Tüketim Vergisi'nin kaldırılması. Gübre ve ilaç fiyatlarının son bir yılda yüzde 50 zamlanması da çiftçiyi zorda bırakıyor. Plansızlık sebebiyle ürünün tarlada kalması ise sektörün en temel sorunu.
Afrika'da Türk Okulları Türk okullarını ziyaret etmek üzere Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı'nın davetlisi olarak bir grup akademisyen ve gazeteciyle birlikte, 26 Ocak-2 Şubat 2007 tarihleri arasında Kenya ve Güney Afrika cumhuriyetlerini kapsayan bir geziye katıldım. Türkiye ile bulundukları ülkeler arasında barış köprüleri kuran Türk okulları açısından son on yılın en önemli gelişmesi, bunlara belki en çok ihtiyaç duyulan siyah Afrika'daki gelişmesi. Bugün Afrika'nın otuz kadar ülkesinde elliden fazla Türk okulu hizmet veriyor. Zaman okurlarının, bu gezide gerek Afrika'nın içinde bulunduğu koşullarla, gerekse oradaki Türk okullarının verdikleri hizmetlerle ilgili olarak yaptığım gözlemleri ilginç bulacaklarını umuyorum.