'Türkiye'nin Evrimleşen Dinamikleri: ABD-Türkiye İlişkileri İçin Stratejik Tercihler' başlıklı 103 sayfalık raporun geneline yapıcı, makul ve gerçekçi yaklaşımların hakim olduğu gözlenirken, bazı kısımlar kafa karıştırdı.

Türkiye'nin iç dinamiklerine ilişkin bölümde şöyle denildi: "Ankara'da eğer daha milliyetçi bir sivil ya da askerî liderlik zuhur ederse, bunun (Türk-Amerikan) ittifakını illa da tehdit etmesi gerekmez. Her ne kadar bu tür hükümetler muhtemelen daha tecridci olsa ve iç ve dış düşmanlara odaklansa da, ilişkiler süregelen ortak çıkarlarla muhafaza edilebilir." CSIS Türkiye Programı Direktörü Bülent Alirıza, Zaman'a yaptığı açıklamada raporda kesinlikle 'darbeye çanak tutma' gibi bir hedef gütmediklerini, asker ya da sivil kanatlarda daha milliyetçi bir akım ortaya çıkması durumundaki ihtimalleri analiz ettiklerini kaydetti.

Raporda 'açıkça deklare edilmiş bir İslamcı Türkiye' senaryosunda ise ABD'nin 'işbirliği çapı'nın 'ciddi oranda azalacağı', bunun 'özellikle Ortadoğu'daki ABD politikalarına meydan okuyacağı' tezi savunuldu. Özet bölümünde ise Türkiye'deki asker-sivil ilişkilerinin Batı modelinden 'uzak' olduğu kaydedilirken, büyük bir ekonomik düşüşün milliyetçi duyguları körükleyebileceği ve 'demokrasinin eriyebileceği' öngörüsü yapıldı. Bu şartlarda Genelkurmay'ın siyasi liderlik rolü üstlenmeyeceği ancak 'daha da etkili' hale gelebileceği belirtilirken, "Bu, Türk-Amerikan ittifakının sonu anlamına gelmez, çünkü ortak çıkarlarda daha kısıtlı bir işbirliği muhtemelen sürdürülebilir." denildi.

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün ideolojisinin 'devletin resmi dogması' olarak kalacağı ve bu prensiplerin dışında hareket eden seçilmiş hükümetleri 'kısıtlamaya' devam edeceği belirtilirken, "Sıkça Kemalizm olarak adlandırılan ve Anayasa Mahkemesi ile Genelkurmay tarafından deruhte edilen bu kısıtlamalar, Türkiye'de bir İslamcı devletin kurulmasını etkili şekilde önlemektedir." denildi. Bu cümleden sanki Türkiye'de bir 'İslamcı devlet' kurulma riski varmış ve CSIS yazarları da yapılan kısıtlamaların bunu önlediğini düşünüyormuş gibi bir anlam çıktığına işaret ederek, raporu yazanlardan konuya açıklık getirmesini istememiz üzerine CSIS Başkan Yardımcısı Stephen Flanagan, 'taraf almaksızın' Türkiye'deki siyasi güç dengesini anlatmaya çalıştıklarını ve 'AK Parti'nin gizli bir gündemi olduğuna inanmadıklarını' söyledi. Bülent Alirıza ise, "Türkiye'de bir İslamcı devlet olacağına inanmıyorum. Gerçekleştirilebilse dahi, çok fazla insanın İslam devletini istediğini sanmıyorum. Aynı zamanda, laik sistemin yeniden gözden geçirilmesi ve yapılandırılması gerektiğini düşünüyorum." diye konuştu.

Raporun müellifleri, Ermeni tasarısının geçmesi ya da Başkan Obama'nın soykırımı tanımasının Türk-Amerikan ilişkilerine büyük darbe vuracağı görüşünde birleşti. Türk halkının dindarlaştığı tespitlerine yer verilen raporda, Fethullah Gülen önderliğindeki hareketin etkisinin arttığına da değinildi. Türkiye'nin ABD, Avrupa, Ortadoğu, Rusya, Karadeniz, Kafkaslar ve Orta Asya ile ilişkileri incelendi. Özellikle ABD Savunma Bakanlığı ve Pentagon'a yakın bağlarıyla bilinen düşünce kuruluşu CSIS, Türkiye raporunu ABD eski Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Başdanışmanları Dr. Zbigniev Brzezinski ve emekli general Brent Scowcroft'un başkanlığını yaptığı bir danışma heyetinin yardımıyla hazırladı. Toplantıda Brzezinski ve Scowcroft, Türkiye'nin önemine işaret eden birer kısa takdim de yaptı.

Direktörlüğünü Stephen Flanagan'ın, yardımcı direktörlüğünü Samuel Brannen'in yaptığı çalışmada ana makale sahipleri Bülent Alirıza, Edward Chow, Andrew Kuchins, Haim Malka ve Julianne Smith. Katkıda bulunanlar ise Ian Lesser, Eric Palomaa ve Alexandros Petersen. Raporun tam metni, www.csis.org adresinde bulunuyor. Bu arada, CSIS ile diyalog halinde olduğu belirtilen Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV), iki ülke ilişkilerini Türkiye perspektifinden mercek altına yatıracak paralel bir araştırma yapıyor.

Türkiye'nin önemini

10 maddeyle özetledi

Zbigniew Brzezinski Türkiye'nin önemini, sıraladığı şu 10 maddeyle dile getirdi:

Türkiye, Amerika'nın denenmiş ve gerçek bir müttefikidir.

Türkiye, jeostratejik açıdan önemli bir NATO üyesidir.

Türkiye, Avrupa Birliği'ne üye olmaya aday bir ülkedir.

Türkiye, Müslüman ve demokratik bir ülkedir.

Türkiye, bölgede bir istikrar kaynağıdır.

Türkiye, İsrail'in yapıcı bir ortağıdır.

Türkiye İran üzerinde olumlu bir etki unsurudur.