Nazan Bekiroğlu

CUMA YAZI Yazarlar Nazan Bekiroğlu

Dehanın yaşı belli değil!

Bazıları erken gelir. Dünya âlem semalarına dökecek ne şehrayini, gösterecek ne ışığı varsa, parlatır ve giderler. Zamanı azdır onların, aceleleri vardır. Arkalarında bıraktıkları ışık ise unutulacak türden değildir.

Mısır hiyerogliflerini çözen Champollion'un daha 12 yaşında iken siyaset alanında düşünce yürüttüğünden ve erken gelişen dehasından söz edilir meselâ. Mozart müziğe başladığında 3 yaşındadır. Pascal daha 12 yaşındayken Öklit geometrisinin ilk ilkelerini hiçbir kaynağa başvurmadan keşfetmiş, 25 yaşında matematiği bırakarak sadece felsefe ve teoloji ile ilgilenmeye başlamış, 39 yaşında da ölmüştür. Batı'nın "Avicenna" olarak tanıdığı, "Filozofların Prensi" İbn Sina saray hekimliğine getirildiğinde henüz 18 yaşındadır. Sultan Mehmet İstanbul'u fethettiğinde 21'inde, Makedonya Kralı Büyük İskender (III. Aleksandros) 12 yıl 8 ay gibi bir süre içinde bilindik dünyanın neredeyse tamamını fethedip de gözlerini ebediyen kapadığında 33'ündedir. Daha 17 yaşından itibaren Fransız şiirini bütünüyle yenileştiren Arthur Rimbaud, şiir macerasını 21 yaşında noktalamıştır bile. John Keats 25 yaşında ölmüştür. Kendisinden sonraki Rus edebiyatını bütünüyle etkileyen Puşkin 38 yaşında bir düelloda kaybeder yaşamını. Yine bir düello sonucu yaşamını yitirdiğinde Lermontov 27 yaşındadır. Odi et amo: Nefret ediyorum ve seviyorum dizelerinin ve Müzehher Erim'in yorumuyla "Başka hiçbir dile çevrilemeyen çevrilse de kendisinden geriye bir şey kalmayan" kıymetteki şiirlerin sahibi Latin şair Catullus öldüğünde 26 yaşındadır. Musset 47 yaşında ölür. Shakespeare'in çağdaşı Marlowe 29 yaşındayken bir kavgada öldürülür, Shakespeare ile aynı yıl doğmuş olmasına rağmen ondan önce dört büyük oyun vermeyi başarmıştır üstelik. İngiliz edebiyatının lânetli şairi Shelley bir yelkenli kazasında öldüğünde 30 yaşındadır. İngiliz şiirinin Rimbaud'su olarak tanınan Dylan Thomas ilk şiir kitabını 19 yaşında yayımlar, öldüğünde 39 yaşındadır. George Traki 27 yaşında ölmüştür. Sergey Yesenin intihar ettiğinde 30. yaşının içindedir. Cesedinin yanında, Mayakovski'ye hitaben kendi kanıyla yazdığı şiir vardır; Elveda dostum benim, elveda. Onun intiharını kınayan Mayakovski de genç yaşta intihar edecektir. Divan'ını 24 yaşında tertip eden, Hüsn ü Aşk'ı 26'sında bitiren Şeyh Galip öldüğünde 41 yaşındadır. Ortalama insan ömrünü 70 olarak düşünen "35 Yaş" şairi 42'sinde yumar gözlerini yaşama. Ömer Seyfeddin, Orhan Veli de erken gideceğini hissetmiş gibi erken parlayanlardandır.

Bazıları ise şehrayin parıltılarını göstermek için iyice bekler, iyice gecikirler. Belki uğraştıkları malzemeden kaynaklanmaktadır bu gecikme. Taş kelimeye, cümle mısraya benzemez çünkü. "El-fakirul-hakir ser-mimaran-ı hassa" Sinan, ustalık eseri olan Selimiye Camii'ni bitirdiğinde 86 yaşındadır. Köprülü, 80 yaşında sadrazam olur; III. Murat devri sadrazamlarından Mesih Paşa 90'ında, üstelik önünde bir cami yaptıracak kadar da zamanı vardır. Köprülü'nün yaptıkları ise bir camiden çok daha fazlasıdır. Yavuz Selim tahta ancak 42 yaşındayken geçebilir. Sürdüğü saltanat da hepi topu 8 yıldır şunun şurasında. Ama İbn-i Kemal'in benzetmesi ile süresi kısa gölgesi uzun bir ikindi güneşidir o, "Şems-i asr". Âşıkpaşazade kendisini geleceğe bırakan eseri Tarih'ini yazmaya başladığında 80'li yaşlarını sürmektedir. Abdülhak Şinasi Hisar ilk romanı Fahim Bey ve Biz'i kaleme aldığında 60'ına merdiven dayamıştır çoktan. Penelope Fitzgerald ilk romanını yazdığında 60 yaşındadır. Defoe, kendi ifadesiyle on üç kez zengin olup on üç kez yoksul düşen bu İngiliz, yazarlığa 40'ından sonra soyunur. Bundan önceki yaşamını askerlik, ticaret, seyahat doldurmuştur. Yazı hayatının başarılı örneklerini bu arada dünya edebiyatının başyapıtlarından biri olan Robenson Crusoe'yi ancak 60'ından sonra verecektir.

Benim şu an yaptığım gibi, herhangi bir ansiklopedinin sayfaları arasında bütünüyle rastlantısal bir gezinti bile şunu fark etmemizi sağlar ki dehanın yaşı yoktur, ne zaman parlayacağı belli olmaz.

25 Mart 2012, Pazar
YASAL UYARI: Sitemizde yayınlanan yorum yazıları veya haberlerin tüm hakları Feza Gazetecilik’e aittir. Kaynak gösterilse dahi hiçbiri özel izin alınmadan kullanılamaz. Bu haber veya yazılar sadece Zaman Gazetesi tarafından sağlanan RSS verileri kullanılarak alıntılanabilir.
yazarHakkinda.