Selim İleri

CUMA YAZI Yazarlar Selim İleri

Edebiyat geceleri, edebiyat matineleri

Halit Fahri Ozansoy'un Edebiyatçılar Geçiyor'unu arada bir -hiç değilse parça parça, bölüm bölüm- yeniden okurum. Geçmiş günleri tatlı tatlı anlatır Ozansoy.

Edebiyatçılar Geçiyor 1967'de yayımlanmış. Yayımlayan Türkiye Yayınevi. 1925'te kurulmuş Türkiye Yayınevi güçlü bir yayıneviydi. Öyle sanıyorum ki, Anadolu'da dağıtım ağı epey genişti. Yetişme çağı için yazılmış romanları Türkiye Yayınevi yayımlardı.

Bu romanların çoğunu okudum, başta Abdullah Ziya Kozanoğlu'nun, Oğuz Özdeş'in yazdıkları. İçimden, kırk beş yıl öncesine selâm olsun demek geçiyor. Geçenlerde Ömer Erdem'le konuşuyorduk; bu romanları Ömer de okumuş. Demek, Türkiye Yayınevi benden sonraki kuşağa da seslenebilmiş.

Gelgelelim Edebiyatçılar Geçiyor özensiz basılmış bir kitap. Hemen her sayfasında bir dolu dizgi yanlışı. Yayınevi eski gücünü belki yitirmiş...

Halit Fahri eski edebiyat gecelerinden söz açar. 1938'de Edebiyat Fakültesi'nin gençleri ve profesörleri öyle bir gece düzenlemişler. Mekân, Beyoğlu'nda bir tiyatroymuş. Kim bilir hangi tiyatro. Salon hınca hınç dolu. Gecenin yankısı gazetelerde, dergilerde sürüp gitmiş.

Halk edebiyatı yüceltiliyor; "Divan edebiyatını ise ne zamandır inleye inleye süründüğü taşlı topraklı viraneden yedi kat arş-ı âlâya kaldırıp sivrilten hitabeler!.."

Fakat Ozansoy inceden inceye ironiye mi baş vuruyor, belli değil. Çizdiği sahneler sanki ironinin ışığı altında: "Ne idi o, Yunus Emre, Karacaoğlan, Köroğlu kıyafet ve makyajlarıyla okunan şiirler!.." Bir ilkokul müsameresi geliyor gözümün önüne. Meselâ yıllardan 1959; Firuzağa İlkokulu'ndaki müsamerede bir arkadaşımız işte Yunus Emre kılığında. Hemen ardından Yılmaz'la Sema rock and roll yapacaklar...

Ozansoy devam ediyor: "Kavuklu bir türbe sandukası başında dertli dertli -dizgide 'dertli'ler 'detrli' olmuş- gazellerini hıçkıran Fuzulî!.. Namık Kemal'le Recaizâde'nin kılıkları ve çığlıkları!.."

Oldum bittim merak ettim: Bunlara niye ihtiyaç duyulur? Adalet Ağaoğlu'nun Ölmeye Yatmak'taki şenlikli müsameresi keşke tekrar tekrar okunsa.

Ama Attilâ İlhan böylesi edebiyat gecelerini, matinelerini anlatır, âdeta özlemle anardı. Bana sorarsanız, o güzel, unutulmaz şiirlerini Attilâ İlhan kötü okurdu. Vurgulu, tumturaklı bir okuyuş. Ama şiir matinelerinde en çok o beğenilmiş, hatta bir efsane olmuş. Kendisi de anlatırdı, başkalarından da dinledim.

Hem matinelerin, hem öylesi bir okuyuşun okurla şiir arasındaki bağı pekiştirdiğine inanıyordu Attilâ Ağbi. Birlikte gerçekleştirdiğimiz ırmak söyleşi Nâm-ı Diğer Kaptan'da uzun uzadıya anlatır. Dahası, edebiyat matinelerinin, gecelerinin yitip gitmiş olmasına üzülür.

Doğrusu ben üzülmüyorum. Gerçi hiçbirine tanıklık etmedim. Yine de gözümün önüne getirebiliyorum; 1938'de Fuzulî olup çıkmış o genç adam kim bilir ne kadar heyecanlanmıştı, kim bilir coşkusunda ne kadar içtendi. Bununla birlikte kavuklu türbe sandukası başında kim bilir ne kadar gülünç, trajikomikti...

Günü birlik alkışlar günü birlik doyumlara elbette imkân sağlayabilir. Sahnedeki şairi, yazarı sevenleri alkışlıyor: Mutlu olunmaz mı?

Bir de, Behçet Necatigil'in "Edebiyat Matinesi" şiiri var; Eski Toprak'ta yer alır; gizli ününü bugüne kadar korumuş, besbelli yarın da koruyacak.

Necatigil'in ironisi çok hüzünlü ve apaçıktır. Kız koltuğunda kaykılmış, ciklet çiğniyor; bir delikanlı dalgada, uyuklayanlar var. Aslında iç karartan, yırtıcı bir çizim. Üstelik -bence- gerçekliğin ta kendisi.

"Sizden önce birisi bir fantezi okudu, / Kırdı geçirdi." diyor Necatigil. "Yayvan gülüşlerden ağızlar çok geç döner; / Şimdi sıra sizde üzgün ağır, / Ne güzel!" Güzel mi değil mi, bilmiyorum. Bildiğim, "Olsa bari benzeri duygularla tedirgin, / Sizdekini yaşamış / Birkaç kişi." Hem başka ne istenebilir?

Hem başka ne istenmelidir ki?..

27 Mart 2011, Pazar
YASAL UYARI: Sitemizde yayınlanan yorum yazıları veya haberlerin tüm hakları Feza Gazetecilik’e aittir. Kaynak gösterilse dahi hiçbiri özel izin alınmadan kullanılamaz. Bu haber veya yazılar sadece Zaman Gazetesi tarafından sağlanan RSS verileri kullanılarak alıntılanabilir.
yazarHakkinda.